Polymarket: gokken of beleggen? Een juridische en gedragsmatige analyse

De vraag die geen eenvoudig antwoord heeft

Als iemand mij vraagt of een Polymarket-positie in Nederland gokken of beleggen is, begin ik altijd met: “Welk antwoord wil je geloven?” De serieuze vraag is: hoe classificeert Nederlands recht een activiteit die deels speculatie, deels analyse en deels weddenschap is? Kalshi en Polymarket verhandelden samen 97,5 procent van de prediction-markt-share in 2025, met volumes die in biljoenen lopen. Dat soort schaal dwingt Europese toezichthouders eerder vroeger dan later om een positie in te nemen. Voor Nederlandse gebruikers in 2026 is het kader nog niet gesloten, maar de contouren zijn helder genoeg om een onderbouwd verhaal te houden.

In dit stuk behandel ik het criterium voor kansspel onder de Wok, de AFM- en MiFID-perspectieven op financiële classificatie, het werkelijke gedragspatroon van spelers en wat dit juridisch voor Nederland betekent. Ik ga niet doen alsof er een definitief antwoord bestaat – er bestaat geen bindende uitspraak van de Ksa of de rechter. Maar ik kan wel de argumenten aan beide kanten scherp neerzetten.

De kern: Polymarket zit in een grijs gebied dat specifieke markten anders kan classificeren dan andere. Een politieke markt met duidelijke resolutie lijkt meer op gokken dan op beleggen; een macro-economisch event-contract dat op institutionele schaal gebruikt wordt leunt meer naar financieel instrument. Dat onderscheid heeft fiscale en regulatoire consequenties die je moet begrijpen voordat je actief wordt.

Het criterium kansspel onder Nederlands recht

De Wet op de kansspelen definieert een kansspel als een activiteit waarbij de kans op een prijs “in hoofdzaak” afhankelijk is van toeval en niet van vaardigheid. Die “in hoofdzaak”-clausule is precies waar prediction markets tegenaan schuren. Hoeveel van de uitkomst is toeval, en hoeveel is analyse?

Voor een markt als “wie wint de Amerikaanse presidentsverkiezing” zou je kunnen stellen dat een ervaren politiek analist met domein-expertise een structureel voordeel heeft. Als dat voordeel groot genoeg is, zou je kunnen argumenteren dat vaardigheid doorslaggevend is en het dus geen kansspel is. Voor een markt als “wint atleet X de volgende wedstrijd” is het lastiger – de uitkomst is voor 80 procent afhankelijk van factoren die zelfs de beste analist niet beheerst.

Michel Groothuizen, voorzitter van de Ksa, zei over technologische ontwikkelingen: “Verschillende technologische ontwikkelingen, onder andere AI, en fenomenen als cryptogokken dragen daaraan bij.” Die uitspraak impliceert dat de Ksa cryptogerelateerde speculatie-activiteit breed onder haar aandacht heeft. Maar de specifieke kwalificatie van prediction markets als kansspel heeft de Ksa tot nu toe niet uitgesproken. Dat is een stilzwijgen dat je kunt lezen als “wij zijn er nog niet uit” of als “wij hebben ervoor gekozen dit niet als prioriteit te zien”.

Praktisch: tot er een handhavingsactie komt of een officiële kwalificatie wordt gepubliceerd, is Polymarket niet formeel als kansspel aangemerkt in Nederland. Dat beschermt niet tegen toekomstige herkwalificatie – als de Ksa ooit besluit dat Polymarket een illegale gokactiviteit faciliteert, kunnen handhavingsmaatregelen met terugwerkende kracht in beperkte mate consequenties hebben.

AFM en MiFID-perspectief

Naast de Wok-vraag is er de financiële classificatie. Als Polymarket-contracten als financieel instrument zouden kwalificeren onder MiFID, zouden ze onder AFM-toezicht vallen en aan heel andere regels moeten voldoen dan kansspelaanbieders.

MiFID definieert financiële instrumenten als inclusief “derivatencontracten waarbij de onderliggende waarde economische variabelen of andere meetbare gebeurtenissen zijn”. Prediction-market-contracten zouden technisch onder die definitie kunnen vallen – ze zijn immers een weddenschap op een toekomstige gebeurtenis met een afwikkelingsprijs. Kalshi wordt in de VS als zodanig behandeld onder CFTC-toezicht.

In Europa heeft geen enkele nationale toezichthouder tot nu toe Polymarket expliciet als MiFID-instrument geclassificeerd. Maaike Diepstraten van de AFM merkte op bij een eerder onderzoek: “Naast het inleggen van relatief lage bedragen, blijven veruit de meeste respondenten ook weg van meer risicovolle activiteiten zoals het gebruik maken van geleend geld of het uitlenen van crypto’s.” Die observatie doet denken dat de AFM crypto-gerelateerde activiteiten als risicovoller maar niet noodzakelijk als financieel instrument ziet.

De gevolgen voor gebruikers zouden enorm verschillen. Onder MiFID: Polymarket moet onboarden via gelicenseerde intermediairs, klanten hebben suitability tests, er zijn transparantie-eisen voor orderverwerking. Onder Wok: Polymarket zou illegaal zijn zonder Ksa-vergunning, met alle boetes en blokkades die daarbij horen. De middenweg – geen classificatie – waar we nu in zitten, is voor gebruikers operationeel het makkelijkst maar juridisch het meest onzeker.

Praktijk gedrag van spelers

Het feitelijke gebruikspatroon is belangrijk omdat de Hoge Raad “vaardigheid versus toeval” soms beoordeelt op basis van hoe een gemiddelde speler zich gedraagt, niet hoe een expert zich gedraagt.

De Sergeenkov-analyse uit april 2026 maakte duidelijk: 84,1 procent van alle Polymarket-traders stond in de min. Slechts 2 procent kwam boven 1.000 dollar winst, slechts 0,32 procent boven 10.000 dollar. Dat patroon wijst op een extreme scheve uitkomstverdeling. Voor een rechter zou dat data-punt kunnen pleiten voor de kansspel-kwalificatie: als slechts 2 procent materieel profiteert, lijkt de uitkomst voor de meerderheid veel sterker op toeval dan op vaardigheid.

Tegelijk zou een advocaat van Polymarket kunnen argumenteren: die 2 procent is niet toevallig. De winnaars zijn systematisch dezelfden, wat juist op vaardigheid wijst. Dat is hetzelfde argument als bij poker: de top-spelers winnen structureel, dus vaardigheid speelt een rol. Poker wordt in Nederland grotendeels als kansspel geclassificeerd, maar dat is het resultaat van jarenlang juridisch afwegen.

Het gedrag van casual spelers – kleine bedragen, impulsieve entries, minimale analyse, korte tijdsvensters – lijkt qua profiel op gokverslavingsgedrag. De Nederlandse verslavingszorg behandelde in 2024 2.708 mensen voor gokverslaving, een stijging van 10 procent ten opzichte van 2023. Als prediction markets dat patroon aantrekken, zou de Ksa reden hebben om in te grijpen – niet zozeer om de platforms te classificeren, maar om spelerbescherming te bieden.

Wat dit juridisch voor Nederland betekent

Mijn analyse van de huidige stand in 2026. Eerste: geen formele kwalificatie, geen formele handhaving. Polymarket opereert in de praktijk zonder Nederlandse juridische obstakels, al is de situatie niet positief vergund. Tweede: fiscale implicaties zijn afhankelijk van je gedragsprofiel. Wie sporadisch speculeert, zit vermoedelijk in kansspelbelasting-territorium (30,8 procent over netto winst, zelf aangeven). Wie consistent en analytisch opereert als een professional, zou in theorie Box 1 inkomen kunnen genereren – maar de Belastingdienst heeft op dit gebied nog weinig jurisprudentie.

Derde: toekomstige herkwalificatie is plausibel. Met MiCA volledig van kracht op 1 juli 2026 en DAC8-rapportage startend in 2027, krijgt de Belastingdienst voor het eerst systematische zicht op crypto-flows. Dat verhoogt de druk op een duidelijke kwalificatie van prediction markets.

Vierde en belangrijkste: als individuele speler ben je niet direct risicovol, maar je opereert in een regulatoir vacuum. Voor grote posities is dat een factor om mee te wegen. Voor een beter overzicht van prediction markets en hoe ze passen in het bredere crypto-wedden-landschap, zie mijn analyse van prediction markets crypto in Nederland.